Een grote biodiversiteit op een relatief kleine oppervlakte: dat is wat ik van een tuin verlang. Natuurlijk speelt de omgeving een belangrijke rol. Maar daaraan kun je zelf weinig of niets doen. Veel tuinen zijn saaie graswoestijnen met hier en daar een oase van hoofdzakelijk uitheemse, vormgesnoeide heesters en coniferen. Doodjammer. Voor een tuin die barst van het leven pak je het best anders aan. Je twijfelt? Dan hoop ik dat deze site je finaal over de streep trekt.
Stacks Image 180
De grond van de zaak

Eind 1988 koopt Marleen, mijn toekomstige echtgenote, een rijhuis in
Gent. Begin 1989 trek ik bij haar in. We zijn er gelukkig. Onze fietstochten in het noorden van Frankrijk en de Vlaamse Ardennen doen ons na een tijdje niettemin verlangen naar een groene en vooral rustige omgeving. We overwegen zelfs even om in Picardië of Normandië te gaan wonen. De huizen zijn er spotgoedkoop. Uiteindelijk beslissen we om toch maar in België te blijven. Maar de zoektocht naar een geschikte plattelandswoning valt tegen. Eén keer zien we een huis dat na een grondige renovatie in aanmerking zou kunnen komen. Maar het verdict van onze architect, Pierre Hollevoet, is verpletterend: het gebouw is wat de Amerikanen een money pit noemen. De renovatie zou veel duurder uitvallen dan een nieuwbouw, zodat de woning in feite waardeloos is. We zoeken dus maar verder. Als ik in het najaar van 1995 naar een vastgoedkantoor bel voor meer informatie over een huis in de buurt van Geraardsbergen, krijg ik te horen dat het intussen al is verkocht. Maar de makelaar heeft ook een perceel bouwgrond in portefeuille. Misschien is dat wel iets voor ons?


Stacks Image 181
Niet roomser dan de paus

Als iedereen die de stad ontvlucht een nieuwe woning neerpoot, schiet er binnen de kortste keren maar weinig platteland over. Ik heb het zien gebeuren in mijn geboorteplaats.
Beernem profileert zich nog altijd als een landelijke, groene gemeente. Niet onterecht, maar de omgeving waarin ik opgroeide, is vandaag een mozaïek van bloedeloze nieuwbouwwijken. Geen mens op straat. Geen spelende kinderen. Op de achtergrond alleen het gedreun en gedaver van het verkeer op de snelweg en de drukke verbindingswegen. Alsof er constant een reuzenmug rond je hoofd zoemt. Ondanks onze bezwaren tegen nieuwbouw op het platteland, besluiten Marleen en ik om het perceel aan de Heuvelstraat in Moerbeke, een deelgemeente van Geraardsbergen, toch eens te bezichtigen. Gewoon uit nieuwsgierigheid. Het is liefde op het eerste gezicht. Het perceel ligt tussen twee oudere woningen in, op een flauwe helling met uitzicht op een brede vallei, gericht op het zuiden. Het is volledig omheind met betonpaaltjes en schapengaas. Er groeien drie oude zomerlinden, vijf berken, een kersenboom en een tiental grote hazelaars. Halverwege een houten tuinhuisje en een betonnen stal. Helemaal achteraan loopt een geasfalteerd fiets- en wandelpad waarlangs een zestal huizen staat. Dit pad, de Mijnwerkersstraat, verbindt het perceel met het NMBS-station en de dorpskern. Vijf minuten wandelen en je stapt op de trein naar Geraardsbergen of Brussel. Ideaal voor Marleen, die vlakbij het station Brussel-Zuid werkt. De oppervlakte van het perceel, ruim 27 are, beantwoordt precies aan onze wensen. Het is, bijna, te mooi om waar te zijn. De open ruimte tussen de huisnummers 35 en 39 zal hoe dan ook door een nieuwe woning worden opgevuld. Misschien wel door zo'n kneuterige fermette of zo'n kitscherige Spaanse villa met een tuin die de charme van een golfbaan heeft. Als wij hier niet bouwen, doet iemand anders dat wel. Terug in Gent bel ik meteen naar de makelaar. Of er nog iets van de vraagprijs af kan? Dat kan. Enkele dagen later maken we kennis met de eigenaars en sluiten we een voorlopige koopovereenkomst af. We betalen het voorschot en geven onze architect de opdracht om een woning te ontwerpen. Hij heeft goed naar ons geluisterd en zijn eerste ontwerp is, op enkele details na, een schot in de roos. We zijn verkocht.


Stacks Image 182
Vlotter dan verhoopt

We contacteren een tiental aannemers in de regio. Op de valreep dient ook
Piramide bouwonderneming een offerte in. Erg gedetailleerd, helemaal volgens het lastenboek en binnen ons budget. De bouw start in het najaar van 1996 en in juni 1997 is onze nieuwe woning klaar. Al met al een positieve ervaring. We voelen ons snel thuis. Voor Marleen, een echte stadsmus, is het wel even wennen. Geen sirenes. Geen claxonnades. Geen nachtlawaai. Geen uitlaatgassen die je naar adem doen happen. Maar ze past zich snel aan. Voor mij is het alsof ik thuiskom. Na tien jaar Brussel en acht jaar Gent woon ik weer in een landelijke gemeente met een kleine dorpskern en uitgestrekte bossen, weilanden en akkers. De heuvels van de Vlaamse Ardennen bekoren me. "Hier kun je honderd jaar worden", zucht moeder, telkens mijn ouders een dagje in Moerbeke doorbrengen. En dat zijn we ook van plan.

PijlTop

Stacks Image 183
Mannen maken plannen

Twee jaar later zijn we helemaal ingeburgerd. Marleen ontpopt zich tot een halve boerin en begint groenten te kweken. Maar de tuin is een wildernis. Achteraan grazen de schapen van de buren in nummer 39. Vooraan tieren brandnetels, distels en kamille. We nemen een tuinarchitect in de arm, maar het plan dat hij ons voorlegt is een afknapper. De man heeft duidelijk niet goed geluisterd. Afgezien van een hele mooie vijverpartij, vinden we niets terug dat ook maar enigszins aan onze wensen beantwoordt. De moestuin ligt niet vlakbij de woning, maar in een hoekje helemaal achterin de tuin. Er valt geen kippenren te bespeuren en overal staan vormgesnoeide coniferen en strakke buxushagen. Een formele, zogenaamd Franse tuin is wel het laatste wat we willen. We vergoeden de man voor bewezen diensten. Jammer maar helaas.


Stacks Image 184
In blijde verwachting

Natuurlijk speel ik met de gedachte om onze tuin dan maar zelf te ontwerpen. Maar ik ken er te weinig van. Welke planten kies je? Waar plant je wat en welke soorten doen het goed in elkaars buurt? De zware leemgrond van ons perceel is voor heel wat planten vast niet geschikt. Bovendien kan ik me geen beeld vormen van hoe alles er na een jaar of vijf zal uitzien. Ik haal heel wat informatie uit boeken en tijdschriften, maar de conclusie is duidelijk: dit is specialistenwerk. Een klant speelt me de naam en het adres door van
Johan Wullaert, een tuinarchitect uit Drongen. Johan komt langs en maakt wat foto's van het perceel en de omgeving. We praten urenlang en ik voel meteen dat het goed zit. Eén van de volgende dagen komt een landmeter de tuin nauwkeurig opmeten. Het resultaat is een grondplan met hoogtelijnen waarop alle bomen en struiken die al op het perceel groeien zijn aangeduid. Er worden ook enkele bodemstalen genomen. Intussen hebben we Johans boek De Wilde Tuin gekocht. De lectuur ervan stelt ons gerust. Johan deelt onze voorliefde voor inheemse vaste planten, gemengde hagen, oude fruitsoorten en een tuin die vogels, insecten, amfibieën en andere dieren aantrekt. Hij is allesbehalve een gazonfetisjist of liefhebber van kraaknette borders waaruit elk sprietje onkruid wordt geweerd. In zijn boek pleit hij ervoor om de moestuin als een volwaardig element in de tuin te integreren. Precies wat Marleen en ik ook zelf willen. Vol spanning wachten we op het plan. Als we het eind 1999 eindelijk te zien krijgen, overtreft het onze verwachtingen. We zijn in de wolken.


Stacks Image 185
Uit de kunst

Johan bezorgt ons een reeks uiterst gedetailleerde tuinplannen. Alles staat erop, inclusief de botanische namen van alle planten. Maar we krijgen ook een magnifieke aquarel die ons een goed idee geeft van hoe de tuin er uiteindelijk zal uitzien. Helemaal vooraan, vlakbij het overdekte terras, ligt een halfronde vijver. De moestuin bevindt zich meteen achter de woning, in de buurt van het tuinhuis annex kippenhok. Het tweede deel van de tuin wordt gedomineerd door een kippenren, een gazon, een boomgaard en een gemengde haag. Tussen een dubbele rij hazelaars loopt een verhard pad dat ons huis via een tuinhek met de Mijnwerkersstraat verbindt. Alle andere paden, behalve die tussen de verschillende perken van de moestuin, zijn graspaden. Het ziet er fantastisch uit en we popelen om er werk van te maken. Maar eerst moeten we een tuinaannemer vinden die het plan kan uitvoeren. Eventueel gespreid over een jaar of twee, maar liefst zo snel mogelijk. Dat kan toch geen probleem zijn?

PijlTop

Een kwestie van lange adem

Johan beveelt ons enkele tuinaannemers aan. Ze komen langs, nemen een kopie van de plannen mee en beloven ons een offerte voor het volledige project, exclusief de aanplanting van de borders. Dat willen we immers zelf doen. Vervolgens laten ze niets meer van zich horen. Geen interesse? Als ik bel, krijg ik te horen dat ze ermee bezig zijn, maar dat het wel nog even kan duren. Druk, druk, druk. Eén aannemer mompelt iets van "minstens een miljoen" oude Belgische franken, maar dat kun je bezwaarlijk een offerte noemen. Voor alle zekerheid nemen we ook contact op met een aannemer die vlakbij woont. Hij lijkt enthousiast, ziet het blijkbaar helemaal zitten en zal ons binnen de maand een gedetailleerde prijsopgave bezorgen. Niet, dus. De moed zinkt ons in de schoenen.


Stacks Image 186
Als de nood het hoogst is, is de miskleun nabij

Daar zitten we dan. Een prachtig plan, maar niemand die het wil of kan realiseren. We beginnen te vermoeden dat tuinaannemers liever kleinere tuinen aanleggen, waarvan ze achteraf ook een deel van het onderhoud voor hun rekening nemen. Wellicht valt daar meer aan te verdienen. Maar intussen vliegen de maanden voorbij en is onze tuin nog altijd niet veel meer dan een verwaarloosd weiland vol molshopen. Via een collega komt Marleen aan het adres van een aannemer uit de omgeving van
Halle. De man maakt een goede indruk en dient als enige ook een soortement offerte in. De prijs valt mee en we zetten het licht op groen. De werken starten in het voorjaar van 2002 en schieten aanvankelijk goed op. Maar dan begint de kerel te slabakken. Als hij al opdaagt, is het voor hooguit enkele uren. Die spendeert hij vaak vooral aan het sleutelen aan zijn aftandse machines en het afhalen van bouwmaterialen die hij nooit in voldoende grote hoeveelheden laat leveren of bestelt. Hij improviseert, kan geen planning maken en werkt nooit iets helemaal af. Bovendien blijkt hij amper een plan te kunnen lezen en is meetkunde niet echt zijn ding. Het enige waarin hij wel erg goed is, is het opmaken van rommelige tussentijdse facturen en het dubbel aanrekenen van nooit gepresteerde manuren. Een fiasco, kortom. Als de eigenares van een klein lokaal tuincentrum ons in de herfst van 2003 vertelt dat de man haar nog geld moet voor materiaal dat hij ons wel al aanrekende, is de maat vol. Gewoon vergeten, beweert hij. Geen probleem. Hij mag de rest van de opdracht óók vergeten.


Stacks Image 187
Het kan ook anders

De Mijnwerkersstraat is te smal voor een graafmachine of een tractor. Gemotoriseerd verkeer is er hoe dan ook verboden. Bij de aanleg van onze tuin moet dus achteraan worden begonnen. Als we in november 2003 het contract met onze aannemer verbreken, zijn alle zware werken uitgevoerd. Min of meer en niet zoals het hoort, maar toch. We besluiten om alles zelf af te werken. Het enige probleem is de vijver. Bij het graven ervan heeft "dat kieken" – de koosnaam waarmee Marleen en ik onze aannemer bedenken – tot bijna tegen de fundering van het huis grond weggehaald. Geen gezonde situatie. Begin 2005 gaan we op zoek naar een specialist in vijveraanleg. Het internet is intussen ook in België de kinderschoenen ontgroeid, wat de zoektocht sterk vereenvoudigt. We contacteren een vijftal aannemers en één ervan komt langs. De offerte van
Devoet bvba uit Kluisbergen is behoorlijk gedetailleerd en de prijs is redelijk. We maken duidelijke afspraken over de timing van de werken en tekenen een contract.

Stacks Image 188
We houden ons hart vast. Maar de werken starten op de afgesproken dag en het tempo ligt hoog. Zo kan het dus ook. In minder dan geen tijd is de vijver klaar. We laten Devoet bvba meteen ook een kleine oprit van betonnen grastegels aanleggen en eind juni 2005 levert het bedrijf de vijverplanten. De oevers zien er aanvankelijk wat kaal uit, maar zijn amper twee jaar later al volledig dichtgegroeid. De rand van de vijver loopt naadloos over in de rest van de tuin. Net een echte poel en precies wat ons voor ogen stond. Zodra het weer het toelaat, brengen we een groot deel van de dag door op het overdekte terras dat aan de vijver grenst. Of het nu regent, stormt of zonnig en windstil is: de vijver maakt het uitzicht nog mooier. We zijn de koning te rijk.

PijlTop

Werk in uitvoering

Sinds 2004 proberen we elk jaar minstens één deel van de tuin af te werken. Vandaag ontbreken nog een koude kas, een grote border halverwege, een stuk moestuin en enkele kleinere elementen. Een vrij grote kruiden- en bloementuin naast de boomgaard – die overigens niet op het oorspronkelijke tuinplan staat – wordt in het voorjaar van 2011 aangeplant.


Stacks Image 189
Heuvelstraat krijgt facelift

Als we in juni 1997 naar Moerbeke verhuizen, krijgen we te horen dat de Heuvelstraat binnenkort volledig wordt heraangelegd. De werken starten echter pas negen jaar later. Ze duren niet één, maar bijna twee jaar. Het wegdek uit 1936, kennelijk al van oorlogsbeton voor bomvrije bunkers, is nu van asfalt. De rijbaan is versmald. Aan beide kanten liggen een verhoogd fietspad van rode klinkers en – behalve langs de onbebouwde strook tegenover ons huis – een trottoir van grijze tegels. Voorspelbaar genoeg wordt het fietspad amper gebruikt. De meeste fietsers in de streek zijn wielertoeristen en die rijden liever op asfalt. Dat bolt beter.
Aquafin legt een gescheiden riolering aan en er komt ook een aardgasleiding. Jammer genoeg is er geen geld meer voor nieuwe straatverlichting en ondergrondse elektriciteitskabels.


Uit de lucht gegrepen

Eind mei 2009 richt een hevige storm heel wat schade aan, ook in onze tuin. De
supercel knakt een jonge perenboom en de drie grote linden komen zwaar gehavend uit de strijd. Er zit niets anders op dan ze drastisch te snoeien. Dat gebeurt in het voorjaar van 2010. De bomen zijn gered, maar het zal nog jaren duren voor ze opnieuw een mooie, brede kruin hebben. Zo hoog als vroeger worden ze wellicht nooit meer. Op een luchtfoto van eind augustus 2010 is daardoor wel een groot deel van de tuin te zien. Een geluk bij een ongeluk.


Stacks Image 190
Zweet des aanschijns

Afvalarm en milieuvriendelijk of juist niet: een tuin onderhouden kost hoe dan ook veel tijd. Zeker als je ook nog eens een moestuin hebt. Maar ik doe het graag en het houdt me min of meer fit. Tuinieren is ontstressen. De enige klus die ik minder prettig vind, is gras maaien. Wat een herrie! Gelukkig wordt het gazon elk jaar weer wat kleiner. Deze site gaat echter niet over tuinieren, maar over de biodiversiteit in onze tuin. Daarom sluit ik dit onderdeel af met een overzicht van alle planten die er groeien, uitgezonderd de tientallen wilde soorten die zich spontaan ontwikkelen. Alles samen gaat het vandaag al om bijna tweehonderd soorten en variëteiten. Het leeuwendeel hebben we zelf geplant. Er komen nog tientallen soorten bij en ik zal het pdf'je met het overzicht dan ook regelmatig updaten. Op termijn krijgt elke soort ook een geïllustreerde pagina in de rubriek
Planten. Onze landelijke tuin wordt elk jaar mooier en trekt steeds
meer leven aan. Maar het zal nog wel even duren voor elk van de 2794 vierkante meter klaar is. En dan kunnen we beginnen met het corrigeren van alle fouten die "dat kieken" heeft gemaakt. Gouden tip: eis van je tuinaannemer een gedetailleerde offerte en leg in het contract een strikte timing met boeteclausule vast. Vraag liefst ook de nodige getuigschriften, diploma's en referenties. Het beroep is in België en Nederland niet gereglementeerd. Iedereen mag zichzelf dus tuinaannemer noemen. Zelfs een kieken dat niet eens weet hoe je een gazon aanlegt of een fruitboom plant. Tuin er niet in!

PijlTop

Geraardsbergen, 7 december 2010.
Laatst aangepast op 9 juli 2014.